TA به زبان ساده

تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده ، یکی از رویاهای نظریه پرداز آن بود. دلیل این موضوع به گستردگی و پیچیدگی نظریات روانکاوانه گذشته باز می گردد. اریک برن آرزو داشت که نظریه ای را در خصوص انسان ارائه کند که در عین کاربردی بودن، توسط تعداد زیادی از مردم نیز، قابل فهم و استفاده باشد. هر چند به نظر می رسید نظریات مختلفی در خصوص رفتار و باورهای انسان وجود داشت؛ اما خلا نظریه ای کاربردی و پرمعنا، که به زبان ساده قادر به تبیین انسان و روابط انسانی باشد، احساس می شد. در نهایت اریک برن نظریه خود را با نام تحلیل رفتار متقابل که آن را به اختصار TA می گوییم، عرضه کرد.

فایل صوتی  مقاله را بشنوید:

 

نظریه پرداز و مبدع دیدگاهی فراگیر

شاید خود اریک برن، روانپزشک کانادایی آمریکایی نیز، تصور نمی کرد روزی دیدگاه او شهره جهانی پیدا کند. امروزه در بسیاری از کلاسهای جهان و حتی در مدارس، از دیدگاههای او برای بهبود روابط انسانی و خودشناسی استفاده می شود. حتی سازمانها و جامعه شناسان نیز، به تحلیل مسائل از این زاویه این نظریه علاقه مند هستند.

شاید بتوان بزرگترین دلیل فراگیری نظریه اریک برن را، بیان شخصیت پیچیده انسان، به زبان ساده دانست. تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده سبب شد، که بسیاری از افراد با هر سطح اجتماعی و هوشی نظریات او را در خصوص انسان و روابط پیچیده انسانی بشناسند و خودشناسی بالاتری را به دست بیاورند.

اصطلاحات کاربردی نظریه رفتار متقابل زبان ساده

نظریه TA ، از مجموعه ای دیدگاه و منطق درخصوص انسان نشات گرفته است. این نظریه فلسفه خاص خود را درخصوص انسان دارد و سعی می کند با استفاده از شواهد رفتاری، دیدگاهی را در خصوص انسان توضیح دهد. دیدگاهی که در پی خودشناسی و بهبود روابط پیچیده میان فردی است.

به طور کلی نظریه TA به مفاهیم زیر تقسیم می شود:

  • فلسفه نظریه
  • حالات نفسانی در نظریه
  • نوازش ها
  • سازماندهی زمان
  • پیش نویس زندگی
  • وضیت های زندگی
  • بازدارنده ها و سوق دهنده ها

تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده 2

فلسفه تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده

تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده بیان می کند که انسان، شخصیتی خوب و سالم دارد. اما بر مبنای تربیتی که توسط والدین اعمال شده و یا پیش نویسی که در زندگی می نگارد، ممکن است مسیر نادرستی را در پیش بگیرد.

این نظریه بیان می کند که همه انسانها خوب هستند، هر چند ممکن است رفتارهای خوبی را از خود نشان ندهند. در واقع اریک برن بیان می کند که مشکل در رفتار افراد است و نه ذات آنها. چرا که ذات انسانها عاری از بدی است.

همچنین فلسفه TA ذکر می کند که همه افرادی می توانند سرنوشت و آینده شان را تعیین کنند و ما قربانی گذشته نیستیم. او معتقد است با یادگیری این نظریه و اصلاح پیش نویس های دوران کودکی، می توانیم آینده را به سمت روابط برنده – برنده ، و سرانجامی مناسب سوق دهیم.

حالات نفسانی در تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده

کلیدی ترین بخش نظریه TA، حالات نفسانی است. افکار ، احساسات و رفتارهای افراد در TA ، به سه دسته کلی تقسیم می شود که هر کدام از این سه دسته زیر مجموعه هایی دارند. این سه دسته را در زبان TA ، حالت نفسانی یا حالات نفسانی می گویند.

حالات نفسانی در تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده شامل موارد زیر است:

  • حالت نفسانی کودک
  • حالت نفسانی والد
  • حالت نفسانی بالغ

در زندگی، در هر زمانی که رفتار، افکار و احساساتمان شبیه به یک کودک کوچک است، در حالت نفسانی کودک فرار داریم. حالتی که به نام « کودک درون » نیز شهره است از همین نظریه و همین بخش گرفته شده است.. مثلاً وقتی با هیجان یک مسابقه فوتبال را تماشا می کنیم؛ و از شدت هیجان داد و فریاد می زنیم، در حالت نفسانی کودک قرار داریم.

حالت نفسانی والد زمانی است که رفتار، احساسات و افکار ما شبیه والدینمان یا جانشین های آنها است. همان رفتارها، احساسات یا افکاری که از آنها نشات گرفته ایم. مثلاً اگر همانند پدر یا مادرمان چشم غره می رویم و یا از کلمات تحکم آمیز و دستوری، همانند آنها استفاده می کنیم، در حالت نفسانی والد قرار داریم.

و  زمانی که در اینجا و اکنون فکر، احساس و رفتار می کنیم، در حالت نفسانی بالغ قرار داریم. زمانی که با داده های کنونی به حل مسئله یا تفکر می پردازیم، بالغ یا بزرگسال سالم خود را به کار گرفته ایم.

به واسطه این حالات نفسانی در نظریه TA ، می توانیم به زبان ساده ، متوجه رفتارها، افکار و احساسات خودمان و دیگران شده و دست به تحلیل آنها بزنیم. نحلیل که به هدف توانایی کنترل بیشتر بر خود و مدیریت روابط انجام می شود.

تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده 3

نوازش ها در نظریه تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده

اریک برن معتقد است که انسان از بدو تولد، نیاز به محرک های بیرونی برای بقا دارد. این دیدگاه امروزه در روانشناسی کاملاً پذیرفته است. در واقع ما دارای یک عطش به محرک هستیم. عطشی که به واسطه نوازش از جانب دیگران برطرف می شود. نوازش ها دارای انواع مختلفی است و می تواند از منابع مختلفی به دست بیاید. وقتی شخصی به شما نگاه می کند و یا شما را با اسمتان خطاب قرار می دهد، در حال نوازش شما است. نوازش ها در TA، به انواع مختلف نوازش های شرطی، نوازش های غیرشرطی، کلامی، غیر کلامی، و …. تقسیم می شود.

سازماندهی زمان به زبان ساده

در نظریه TA ، اعتقاد بر این است که ما به شش روش مختلف زمانمان را صرف می کنیم. این شش روش هر کدام ویژگی های مخصوص به خود را دارند و شرایط منحصر به فردی را می طلبند. جالب ترین بخش از این شش روش ساماندهی زمان، بازهای روانی است. توضیح بازی های روانی به زبان ساده کمی دشوار است، چرا که لازم است افراد حالت های نفسانی را به خوبی شناخته و حداقل یک ماه تمرین کنند. به طور کلی، بازی های روانی به آن دسته از مجموعه رفتارهایی گفته می شود که هدف پنهان و ناخودآگاه را در روابط دنبال می کنند. بازی ها ممکن است دو یا چند بازیگر داشته باشند. همچنین بازی های روانی می توانند مثبت یا منفی باشند.

یک مثال رایج در خصوص بازی های روانی ، بازی « به خاطر بچه ها طلاق نگرفتم » است. در این بازی، فرد سالها به یک زندگی مخرب زناشویی ادامه می دهد و مدام بر سر فرزندانش منت می گذارد. بازیگر به طور مکرر یادآور می شود که من به خاطر فرزندانم در این زندگی مانده ام و از پدرتان جدا نمی شوم. در صورتی که حقیقت این است که او توانایی جدایی را ندارد و یا دلایل کافی برای طلاق ندارد. او در این بازی روانی به دنبال « فرار از ترس خود » و همینطور « سلطه گیری بر فرزندان، به واسطه انتقال احساس گناه است »

پیش نویس زندگی در تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده

اریک برن معتقد است که هر انسانی در زندگی، داستان مشخصی دارید. داستانی که آن را در کودکی نگارش کرده و در بزرگسالی به آن شاخ و برگ داده است. پروفسور برن معتقد است که در صورت ناآگاهی از پیش نویس زندگی، احتمالاً آن را تا پایان عمر ادامه می دهیم.

این داستان ابتدا، میانه و پایانی مشخص دارد. در تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده معتقدیم که اگر داستان دوران کودکی خود را، که توسط والدین، محیط، اتفاقات دوران کودکی و یا تخیلات کودکی شکل داده ایم، شناسایی نکنیم، احتمالاً سرانجام خوبی نخواهیم داشت.

یکی از اصلی ترین دلایل شرکت افراد در دوره های تحلیل رفتار متقابل ،آشنایی با پیش نویس خود است. پیش نویسی که نقش بسیار پر رنگی در چگونگی انتخاب های افراد و زندگی آنها دارد.

سایر بخش های TA

یکی از دلایل شهرت تحلیل رفتار متقابل به زبان ساده آن باز می گردد. اما این نظریه به هیچ عنوان یک دیدگاه سطحی و گذرا در خصوص انسان ندارد. مفاهیم TA ، تمامی ابعاد شخصیت انسان و روابط میان فردی را پوشش می دهد و می تواند مسیر استباهی که به واسطه باورها و پیش نویس اشتباه دوران کودکی شکل گرفته است را تصحیح کند.

تحقیقات متعدد و همینطور فراگیری این نظریه، دلیلی بر کاربردی بودن آن در زندگی، خودشناسی و آینده افراد است. بارها در کلاس ذکر کرده ایم که حال خوب اکنون، نیازمند خودشناسی و ترمیم زخم های دوران کودکی است. تا مادامی که به خودشناسی و این فرآیند ترمیمی نپردازیم، نمی توانیم منتظر بهبود رابطه خود با دیگران و یا حل مشکلات شخصیتی باشیم.

2 پاسخ
  1. یاسمین
    یاسمین گفته:

    ممنون خیلی عالی بود. میخواستم بپرسم یعنی وقتی گریه میکنیم در حالت کودکیم؟ یا وقتی داد میزنیم توی حالت والدیم؟

    پاسخ
    • Admin
      Admin گفته:

      سلام. کاملاً بسته به شرایط و همینطور افکار و رفتار فرد دارد. هر گربه ای از جانب کودک نیست. اینکه بگویم هر کجا احساسات داشتیم در حالت نفسانی کودک هستیم، اشتباه است.

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.